میخچه و پینه
میخچه و پینه در نمای بسته
«وقتی می گم موقع خرید کفش حواستو جمع کن، به خاطر یه همچنین زمانیه دیگه!» این را مادرش دایم تکرار می کرد. خیلی درد داشت، روی عصب کف پایش فشار می آمد و به قولی امانش را بریده بود. گوشه انگشت شست پایش هم سفت و بد شکل شده بود.
حتما تا به حال درباره پینه و میخچه شنیده و دیده اید و شاید مبتلا هم شده اید. شاید با مطالب این شماره بتوانید از آن پیشگیری یا اگر به آن دچارید، آن را برطرف کنید.
▪ از کجا می آیند؟
میخچه و پینه، قسمتی از پوست هستند که ضخیم شده است و در نقاطی به وجود می آیند که ضربه های متعدد و طولانی مدت بر سلول های سطحی و پوششی پوست وارد می شود.
میخچه، چه نرم و چه سخت، هرگز در پایی با شکل طبیعی و هنگام پوشیدن کفش مناسب به وجود نمی آید. یعنی یا تغییر شکل استخوانی در یک بخش یا کل قسمت پایین پا وجود دارد یا کفش نامناسبی پوشیده می شود و با فشار بر یک قسمت از پوست پا سلول های آن را تحریک می کند و آنها نیز برای محافظت از خود در برابر فشار شروع به واکنش به صورت تکثیر سلول می کنند یعنی ضخیم تر می شوند تا بتوانند در برابر فشار، دوام بیاورند. مقدار ضخیم شدن به شدت فشار و مدت زمان آن بستگی دارد.
در پینه هم مانند میخچه افزایش ضخامت پوست به ویژه در لایه شاخی آن، که سطحی تر از بقیه است، به وجود می آید. حتی مشاهده شده است که در خانواده ای به صورت ارثی، پینه های دردناک، در نقاطی که فشار وارد می شود و به ویژه در کف دست و پا، به وجود می آید.
به صورت کلی این ضایعات به علت فشار و کشیدگی به صورت مالش، فشارهایی که به علت چرخش استخوان وارد می شود یا به علت پوشیدن کفش نامناسب به وجود می آید.
▪ شما هم در خطرید؟
برای اینکه بدانیم، چه کسانی به میخچه و پینه دچار می شوند، خوب است عوامل موثر در بروز آن را بشناسیم.
میخچه به طور معمول در قسمت پشت و کنار انگشت پنجم پا ایجاد می شود اما ممکن است در هر قسمت دیگری از پا، بروز یابد.
در بسیاری از موارد در زیر انتهای استخوان های کف پا به وجود می آید یعنی نیم تا یک سانت از ریشه انگشتان پا به طرف مرکز کف پا.
بیشترین علت بروز میخچه پوشیدن کفش های نامناسب است. میخچه نرم، بیش از همه در چهارمین فضای بین انگشتی پا به وجود می آید و علت آن فشار در انگشت پنجم به ریشه انگشت چهارم است.
بدشکلی های استخوانی که به صورت مادرزادی وجود دارد مثل کوتاهی هر کدام از استخوان های کف پا و همچنین انحراف انگشت شست پا به داخل، بدشکلی چکشی در انگشت و انحنا داشتن انگشت کوچک پا، شرایط را برای بروز میخچه فراهم می کند.
پینه هم نواحی ضخیم شده ای از پوست است که ممکن است وسیع تر از میخچه باشد و بیشتر در زیر سر اولین استخوان یا پنجمین استخوان کف پا مشاهده می شود. البته ممکن است نشانه شغل هم باشد مثل کف دست پینه بسته کارگران کارهای سنگین یا حتی انگشتان پینه بسته یک ویولونیست.
افراد مبتلا به پرخوری عصبی یا بولیمیا ممکن است به پینه پشت دست دچار شوند. علت آن تماس مکرر دندان با پوست در زمان تحریک به استفراغ کردن است.
آنچه می بینیم و حس می کنیم
میخچه ممکن است، درد مبهم اما ثابت مثل برش چاقو ایجاد کنند که به خصوص هنگام فشار بر آنها پدیدار می شود. اما به طور معمول، پینه بدون علامت است یا هنگام فشار دادن دردناک است یا اگر در پا به وجود آید مانند کسی که سنگی در کفشش رفته، حالت لنگان راه می رود.
شکل میخچه مثل مخروطی است که نوک آن به داخل بافت فرو رفته است. در لمس این ضایعات، همیشه برجستگی استخوانی یافت می شود.
▪ طرز تشـخیص
به طور معمول پزشکان ضایعه ای را که در پا یا دست به وجود می آید می شکافند و براساس شکلش، آن را تشخیص می دهند. میخچه به طور معمول هسته مرکزی شفافی دارد اما با ادامه برش، این ناحیه شفاف و کوچک می شود و از بین می رود. در میخچه نرم به طور معمول ضایعه با لیچ افتادن ساده یا عفونت قارچی لای انگشتان پا اشتباه می شود. درباره پینه، هسته مرکزی و خطوط طبیعی پوست وجود ندارد. گاهی پینه روی زگیل به وجود می آید. زگیل کف پا نقاط قرمز و سیاه و خون ریزی های نقطه ای شکل دارد. نقاط سیاه مویرگ هایی است که خون درون شان لخته شده است.
▪ چه باید کرد؟
به طور معمول پزشکان، ناحیه ای را که میخچه درآورده، بی حس می کنند و با چاقوی جراحی آن را درمی آورند. پس از بیرون آوردن میخچه، درد موضع نیز برطرف می شود. پزشکان مجرب در امر مراقبت های پوست و زیبایی نوعی چسب مخصوص تجویز می کنند که حاوی اسیدسالیسیلیک ۴۰ درصد است که کمی بزرگ تر از ضایعه، آن را می بریم و روی میخچه قرار می دهیم.
این چسب باید در تمام مدت شب یا حتی درباره ضایعات خیلی ضخیم، پنج تا هفت روز در محل باقی بماند. پس از استفاده متناوب و مکرر از چسب اسیدسالیسیلیک پوست، سفید و لیچ افتاده کرد و می توان با حوله ضخیم، سنگ پا یا سوهان، ضایعه را برداشت و دوباره از چسب استفاده می شود تا به طور کلی ضایعه صاف و برطرف شود .
بهتر است بدانیم که همه این اقدامات باید با توصیه و مراقبت پزشک باشد چون ممکن است موجب آزردگی پا یا دست یا هر ناحیه ای از پوست شود.
بیماران مبتلا به دیابت برای درمان میخچه یا پینه خود باید کاملا مراقب باشند چون عفونت، زخم و عفونت منتشر خون در این بیماران، شایع است. البته برداشتن پینه، فشارهایی را که به کف پای بیماران مبتلا به دیابت وارد می شود، کم می کند و احتمال بروز زخم های نوروپاتیک یا زخم های عصبی را کاهش می دهد.
درمان قطعی، جراحی است اما علت اصلی آن را برطرف نمی کند. پوشیدن کفش نامناسب، بدشکلی های پا و وارد آمدن وزن به کف پابه طور نامناسب، از علت های اصلی اند و باید اصلاح شوند. از روش های جدید درمان، تزریق محلول کلاژن گاوی در زیر ضایعه، اهمیت زیادی دارد و موثر است